2005, 51, 2, 87-96

JACEK BRODOWSKI

OCENA STANU GOSPODARKI JODOWEJ I JEJ WPŁYW NA BUDOWĘ I CZYNNOŚĆ TARCZYCY U DZIECI I MŁODZIEŻY SZCZECIŃSKIEJ PO WPROWADZENIU POPULACYJNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI JODOWEJ

Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej Pomorskiej Akademii Medycznej
ul. Podgórna 22/23, 70-205 Szczecin
Kierownik: prof. dr hab. n. med. Tadeusz Kozielec

Streszczenie
Wstęp: Na początku lat 90. XX w. przeprowadzono populacyjne badania stanu gospodarki jodowej. Na terenie całej Polski wykazano obecność niedoboru jodu i wola endemicznego. Badania te przyczyniły się do wprowadzenia w roku 1997 ustawowego obowiązku jodowania soli kuchennej.
Cel: Celem aktualnie prowadzonych badań była ocena skuteczności tego modelu profilaktyki jodowej na podstawie częstości występowania wola, stopnia wydalania jodu z moczem, stężenia tyreoglobuliny w surowicy oraz ocena funkcji gruczołu tarczowego w losowo wybranej grupie dzieci i młodzieży regionu szczecińskiego.
Materiał i metody: Badania własne przeprowadzono w latach 2002 i 2003 u dzieci i młodzieży z regionu szczecińskiego. Z badań wykluczono osoby przyjmujące preparaty witaminowo-mineralne zawierające jod. Badaniami objęto łącznie 273 osoby, w tym 140 chłopców (52%) i 133 dziewczynki (48%), w wieku od 9 do 16 r.ż. Stężenie jodu w moczu oznaczono metodą katalityczną opartą o rekcję Sandell–Kolthoffa. Stężenie tyreoglobuliny (Tg) i tyreotropiny (TSH) oznaczono metodą radioimmunometryczną, a stężenie wolnej tyroksyny (FT4) metodą radioimmunologiczną. Wole badaniem klinicznym stwierdzono u 12 osób (4,3%). W tej grupie stwierdzono istotnie niższe stężenie jodu w moczu niż w grupie dzieci bez wola, odpowiednio 75,41±35,66 μg/L i 86,1±44,2 μg/L oraz znamiennie wyższe stężenie tyreoglobuliny w surowicy, odpowiednio 14,36±8,9 ng/mL i 11,92±7,49 ng/mL. Różnice w stężeniu TSH i FT4 pomiędzy tymi grupami były nieistotne statystycznie. Średnie stężenie jodu w moczu w całej badanej grupie wynosiło 86,22±44,97 μg/L. Zaobserwowano istotne zmniejszenie się ilości osób z ciężkim i średnim niedoborem jodu. Jednak odsetek dzieci z nieprawidłową jodurią nadal przekracza 65. Średnie stężenie wolnej tyroksyny w całej badanej grupie wynosiło 14,58±4,49 pmol/L, a średnie stężenie tyreotropiny 2,16±1,08 μU/mL. Średnie stężenie tyreoglobuliny w grupie 151 osób wynosiło 11,94±7,57 ng/mL i u 55% badanych stwierdzono nieprawidłowy poziom tego białka. Wykazano istotną korelację pomiędzy stężeniem Tg a wolnej tyroksyny (rs = -0,24) i tyreotropiny (rs = 0,21), nie stwierdzono istotnych zależności pomiędzy poziomem jodurii a stężeniem tych hormonów. Nie wykazano również istotnej korelacji pomiędzy poziomem tyreoglobuliny a stężeniem jodu w moczu.
Wyniki: Na podstawie przeprowadzonych badań i uzyskanych wyników stwierdzono korzystny wpływ aktualnie realizowanego modelu profilaktyki na stan gospodarki jodowej. Znaczącym efektem tych działań jest obniżenie częstości występowania wola poniżej granicy endemii. Otrzymane średnie wartości jodu w moczu i tyreoglobuliny w surowicy świadczą jednak o utrzymującym się niewielkim niedoborze jodu. Istnienie korelacji pomiędzy poziomem tyreoglobuliny a stężeniem wolnej tyroksyny i tyreotropiny sugeruje, że oznaczanie Tg jest bardziej przydatnym wskaźnikiem stanu gospodarki jodowej niż poziom jodurii.

H a s ł a: jod w moczu – profilaktyka jodowa – wole – tyreoglobulina.

15618

• • 156227034
  • 156266308
  • 155986257
  • 156186025
  • 155945962
  • 155745868
  • 155705864
  • 156105645
  • 156025580
  • 155905461
  • 156305271
  • 155865247
  • 155784732
  • 156144458
  • 156064154
  • 155823944