Menu boczne

Treść strony

Ann Acad Med Stetin, 2004; 50, Suppl. 1, 9-13

ANNA MACHOY-MOKRZYŃSKA

FLUOR CZYNNIKIEM PRZEDWCZESNEGO STARZENIA

Katedra Farmakologii Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie
al. Powstańców Wlkp. 72, 70-111 Szczecin
Kierownik: dr hab. n. med. Marek Droździk

Streszczenie
Stosowanie związków fluoru w różnych dziedzinach medycyny, zwłaszcza w stomatologii, a także w rolnictwie i przemyśle zyskało szczególną popularność w drugiej połowie XX wieku. Powodem tego były obserwacje mówiące o tym, że fluorki stymulują procesy kostnienia i zmniejszają częstość występowania próchnicy zębów. Te spostrzeżenia przysłoniły rzeczywisty obraz oddziaływania fluorków na poziomie molekularnym. Często ignorowano fakt, że fluorki są substancją toksyczną, choć badania laboratoryjne wskazywały, że należy ostrożnie oceniać korzyści z ich stosowania. Związki te przy nadmiernej ekspozycji mogą wywołać objawy ostrego zatrucia, przekrwienie i obrzęk mózgu oraz zmiany zwyrodnieniowe w wątrobie i w nerkach. Ostre zatrucie drogą wziewną powoduje kaszel i krztuszenie oraz dreszcze po ekspozycji. Następnie pojawia się gorączka i objawy obrzęku płuc. Dodatkowo po kontakcie ze stężonymi roztworami związków fluoru mogą wystąpić trudno gojące się martwicze owrzodzenia. Pomimo tak dramatycznych objawów, zatrucia ostre są stosunkowo rzadkie, a częściej mamy do czynienia z występowaniem zatrucia przewlekłego. Dzieje się tak ze względu na wszechobecność związków fluoru w środowisku. Pierwszymi widocznymi symptomami nadmiernej ekspozycji na fluorki pochodzące ze skażonej wody, a także z atmosfery i żywności bogatej w ten pierwiastek, są przebarwienia szkliwa zębów. Efektem przewlekłego zatrucia fluorkami, zwłaszcza w okresie rozwoju uzębienia jest fluoroza zębowa, a w okresie dorosłym – utrata uzębienia. Zachodzące zaburzenia procesów mineralizacji dotyczą przede wszystkim układu kostno-stawowego i spowodowane są zmianami gęstości i struktury tkanki kostnej oraz nierównomierną mineralizacją osteoidu. Związki fluoru wywierają wpływ również na część organiczną tkanek podporowych, kolagen, białka niekolagenowe i komórki tkanki łącznej. Efektem takiego oddziaływania jest zmniejszenie zawartości białek kolagenowych, zaburzenie ich struktury i regularności włókien oraz mineralizacja kolagenu. Oddziaływanie komórkowe polega na krótkotrwałej aktywacji osteoblastów, stymulacji fibroblastów do wydzielania kolagenazy i działaniu toksycznym na osteocyty i chondrocyty w kości beleczkowej. Dochodzi do deformacji układu szkieletowego i zaburzenia funkcji układu ruchu, które prowadzą do trwałego inwalidztwa. Pod wpływem fluoru dochodzi również do zwiększenia ilości białek niekolagenowych, a mianowicie proteoglikanów i glikozaminoglikanów – pomimo ogólnie hamującego wpływu fluorków na biosyntezę białka, czego efektem jest szybsze starzenie się skóry. Dochodzi do rozwoju postępujących zmian naczyniowych i zaburzeń bioenergetycznych mięśni. W podsumowaniu należy podkreślić, że podawanie fluorków powinno być w każdym przypadku kontrolowane, zwłaszcza przez stomatologów i pediatrów. Warto bowiem pamiętać, że fluorki: – poprzez deformację i zaburzenia funkcji układu ruchu prowadzą do inwalidztwa; – redukują próchnicę zębów, chociaż nie zapobiegają utracie uzębienia; – negatywnie wpływają na procesy metaboliczne skóry, – przyspieszają kalcyfikację naczyń, które tracą sprężystość; – osłabiają procesy bioenergetyczne, w szczególności syntezę ATP sprzężoną z łańcuchem oddechowym komórki, upośledzając pracę fizyczną mięśni. Powyższe obserwacje zwróciły uwagę na fakt, że i fluor może być czynnikiem przyspieszającym starzenie się organizmu ludzkiego i nawiązują do ponad 2,5-tysiącletnich sporów o naturę starzenia – czy jest to fizjologia czy choroba? Poznanie czynników modyfikujących proces starzenia stanowi podstawę do podjęcia działań prewencyjnych, aby jak najdłuższe życie przebiegało w warunkach pełnej sprawności psychofizycznej.

H a s ł a: związki fluoru – toksyczność fluorków – przedwczesne starzenie.

Powrót
do góry