Metylacja DNA i zdrowie: Nowe spojrzenie na skutki palenia papierosów
Palenie papierosów jest przyczyną ponad 8 milionów zgonów rocznie na całym świecie. Nałogowe palenie pozostawia znaczący ślad na metylacji DNA. Metylacja DNA jest rodzajem zmienności epigenetycznej, która polega na modyfikacjach chemicznych nukleotydów, bez zmiany ich sekwencji i ma zdolność „włączania” i „wyłączania” genów w określonych komórkach, prowadząc do zmian funkcjonalnych w organizmie. Co istotne, zmiany metylacji DNA silnie powiązano ze starzeniem biologicznym, a samo palenie papierosów uznawane jest za jedną z najważniejszych przyczyn przyspieszonego starzenia.
W ramach projektu EPIGENOM realizowanego ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (DOB-BIO10/06/01/2019) przez konsorcjum składające się z kilku jednostek w Polsce w tym Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, Uniwersytetu Jagiellońskiego, Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji w Warszawie i Uniwersytetu Łódzkiego, naukowcy zbadali profile metylacji DNA we krwi prawie 800 Polaków i znaleźli > 450 miejsc w genomie człowieka istotnie powiązanych z paleniem papierosów. Naukowcy wykazali, że możliwe jest odwrócenie niekorzystnych zmian metylacji DNA po zaprzestaniu palenia i co więcej, że szybszy powrót do poziomu metylacji sprzed ekspozycji możliwy jest u osób zachowujących wysoką aktywność fizyczną i odpowiednią liczbę godzin snu. Badania dostarczają więc istotnych wskazówek dla osób chcących zmienić swój tryb życia i zdrowiej żyć. Ponieważ zidentyfikowane geny, w tym kluczowy AHRR, powiązano w literaturze z rozwojem różnych chorób jak zawał mięśnia sercowego, rak płuc czy cukrzyca, prewencja i interwencja w zakresie markerów metylacyjnych DNA związanych z paleniem mogą stanowić również podstawową drogę zmniejszenia ryzyka śmiertelności w populacji.
Co więcej, naukowcy opracowali nowy epigenetyczny model predykcji palenia, który umożliwia ocenę przestrzegania przez pacjenta zaleceń dotyczących leczenia, może pomóc w oszacowaniu ryzyka rozwoju chorób powiązanych z paleniem papierosów i znajduje zastosowanie w kryminalistyce poprzez uzupełnienie portretu genetycznego sprawcy przestępstwa o dodatkowe informacje związane ze stylem życia.
Więcej informacji można przeczytać w:
https://clinicalepigeneticsjournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13148-024-01757-0
