PUM-15/24/PB Wpływ braku równowagi androgenowej na fizjologię i wybrane parametry stresu siateczki śródplazmatycznej, apoptozy i autofagii w komórkach raka jelita grubego - badanie pilotażowe
Logo projektu:
Nr umowy:
Okres realizacji:
9.12.2024 r. - 8.12.2025
Wartość projektu:
49 731
Kierownik projektu:
dr n. med. Sylwia Rzeszotek
Koordynacja administracyjna:
mgr inż. Agnieszka Kropa - Szyszkowska
Streszczenie projektu:
Wstęp: Rak jelita grubego (CRC, ang. colorectal cancer) jest trzecim globalnie najczęściej
występującym nowotworem. Polska znajduje się w pierwszych dziesięciu krajach świata z najwyższym
wskaźnikiem umieralności z powodu CRC [https://www.wcrf.org z dnia 22.02.2024]. Częstość
występowania CRC jest nieco większa u mężczyzn. Pomimo spadku liczby zgonów z powodu CRC,
obserwuje się ciągły wzrost wskaźnika zachorowalności, a u wielu pacjentów dochodzi do nawrotu
i progresji choroby. Obok czynników genetycznych do mechanizmów onkogennych zalicza się tzw.
zmiany cywilizacyjne i substancje zaburzające gospodarkę hormonalną [Portal onkologiczny
zwrotnikraka.pl z dnia 22.02.2024]. Badania na pacjentach chorujących na CRC wykazały niższy
współczynnik przeżywalności przy wysokiej ekspresji receptora androgenowego (AR) w tkance
(Albasri et al., 2019). W literaturze naukowej brak jednak konsensusu, część badań sugeruje,
że testosteron (T) może sprzyjać powstawaniu gruczolaka jelita grubego [Farahmandlou et al., 2005],
inne, że wysoki poziom T u mężczyzn był istotnie powiązany z niższym ryzykiem CRC, a zmniejszona
aktywność AR zwiększa ryzyko CRC (Abancens et al., 2020).
Siateczka śródplazmatyczna (ERet, ang. endoplasmic reticulum) zaangażowana jest w liczne procesy
biochemiczne i metaboliczne. Niekiedy jednak stres, jakiego doświadcza komórka, może prowadzić do
kumulacji w ERet nieprawidłowych białek wywołując tzw. stres siateczki śródplazmatycznej (stres ERet)
w efekcie czego uruchomiony zostaje szlak odpowiedzi komórkowej na nieprawidłowo sfałdowane
białka (UPR, ang. unfolded protein response), który może wprowadzić komórkę w procesy adaptacyjne
lub w apoptozę/autofagię.
Finasteryd (Fin), to inhibitor enzymu konwertującego T do jego aktywniejszej postaci
dihydrotestosteronu (DHT). Fin może również działać jako ligand AR i zmieniać ekspresję AR
w różnych tkankach. Badania przeprowadzone na linii komórkowej ludzkiego raka prostaty (LNCap)
wykazały, że ekspozycja komórek na Fin zwiększa ekspresję AR, który może wiązać się także z genami
szlaku UPR [Hsieh et al., 2011]. W literaturze naukowej nie znajdziemy kompletnych danych
dotyczących wpływu androgenów na białka zaangażowane w szlak stresu ERet oraz apoptozę
i autofagię w modelu CRC, dlatego celem badania jest ocena wpływu stymulacji T i Fin na produkcję
białek szlaku stresu ERet, apoptozę/autofagię oraz określenie roli szlaku T-stres ERet w biologii raka
jelita grubego.
